Trong hệ thống thông gió và điều hòa không khí (HVAC), hiện tượng lưu lượng gió tại các cửa gió không đều nhau là vấn đề rất phổ biến. Có cửa gió thổi mạnh, có cửa lại yếu hoặc gần như không có gió, gây ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả làm mát, thông gió và sự thoải mái trong không gian sử dụng. Vậy đâu là nguyên nhân của tình trạng này?
Sự phân bố áp suất không đồng đều trong hệ thống ống gió
Không khí luôn di chuyển từ nơi có áp suất cao đến nơi có áp suất thấp. Trong hệ thống ống gió:
- Các cửa gió gần quạt thường có áp suất cao hơn
- Các cửa gió xa quạt chịu tổn thất áp suất lớn hơn
Nếu hệ thống không được tính toán và cân chỉnh hợp lý, cửa gió gần nguồn sẽ nhận nhiều gió hơn, trong khi cửa gió ở xa lại thiếu gió.
Thiết kế ống gió chưa tối ưu
Một số lỗi thiết kế thường gặp gây ra phân bố gió không đều:
- Kích thước ống gió không phù hợp
- Đường ống quá dài hoặc nhiều co, cút
- Chia nhánh ống không hợp lý
Những yếu tố này làm tăng tổn thất áp suất cục bộ, khiến lượng gió đến các cửa gió ra khác nhau.
Chưa cân chỉnh lưu lượng (balancing) sau lắp đặt
Nhiều hệ thống HVAC sau khi lắp đặt:
- Không được cân chỉnh lưu lượng gió
- Hoặc cân chỉnh không đầy đủ
Thiếu các thiết bị điều chỉnh như van gió (VCD, damper) hoặc điều chỉnh sai sẽ dẫn đến tình trạng:
- Cửa gió mở hoàn toàn → gió quá mạnh
- Cửa gió bị hạn chế → gió yếu
Cân chỉnh lưu lượng là bước bắt buộc để đảm bảo phân phối gió đồng đều.
Chênh lệch trở lực tại các cửa gió
Mỗi cửa gió có đặc điểm riêng:
- Kích thước khác nhau
- Kiểu cửa gió khác nhau (nan đơn, nan đôi, khe dài…)
- Có hoặc không có lưới lọc
Sự khác biệt về trở lực khiến lưu lượng gió qua các cửa không giống nhau, dù cùng kết nối trên một hệ thống ống gió.
Rò rỉ hoặc tắc nghẽn trong hệ thống ống gió
Các vấn đề thường gặp trong quá trình sử dụng:
- Rò rỉ tại mối nối ống gió
- Tôn ống bị móp méo
- Bụi bẩn, dị vật tích tụ bên trong ống
Những yếu tố này làm giảm lưu lượng gió đến một số cửa, gây mất cân bằng trong toàn hệ thống.
Công suất quạt không phù hợp hoặc suy giảm
Nếu quạt:
- Có công suất không đủ so với thiết kế
- Hoặc hoạt động lâu ngày bị suy giảm hiệu suất
Thì áp suất tổng của hệ thống sẽ không đáp ứng được nhu cầu phân phối gió đều, đặc biệt tại các cửa gió xa.
Thay đổi công năng hoặc cải tạo mặt bằng
Khi không gian sử dụng thay đổi:
- Bố trí phòng mới
- Bịt bớt hoặc mở thêm cửa gió
- Thay đổi chiều dài ống gió
Mà không điều chỉnh lại hệ thống HVAC, lưu lượng gió phân phối sẽ mất cân bằng so với thiết kế ban đầu.
Giải pháp khắc phục
Để đảm bảo lưu lượng gió tại các cửa gió ra đồng đều, cần:
- Thiết kế ống gió đúng tiêu chuẩn
- Lắp đặt van gió điều chỉnh tại các nhánh
- Thực hiện cân chỉnh lưu lượng (air balancing) sau khi hoàn thiện
- Kiểm tra rò rỉ, vệ sinh ống gió định kỳ
- Đảm bảo quạt có công suất và áp suất phù hợp
Khắc phục các cửa gió ra không đều
Lưu lượng gió tại các loại cửa gió ra không đều nhau là kết quả của nhiều yếu tố kỹ thuật, từ thiết kế, thi công đến vận hành hệ thống. Việc hiểu rõ nguyên nhân và thực hiện cân chỉnh đúng cách sẽ giúp hệ thống HVAC hoạt động hiệu quả hơn, mang lại sự thoải mái và tiết kiệm năng lượng lâu dài.
Bài viết liên quan: