Ống gió cho phòng sạch: yêu cầu kỹ thuật, vật liệu và những lưu ý khi thi công

Ống gió phòng sạch là gì?

Ống gió phòng sạch thường được sử dụng nhiều trong các nhà máy dược phẩm. Phòng sạch (clean room) là không gian được kiểm soát nghiêm ngặt về nồng độ bụi, vi sinh, nhiệt độ, độ ẩm và chênh áp. Hệ thống ống gió đóng vai trò là “mạch máu” đưa không khí đã lọc đến từng khu vực và đưa không khí cũ ra ngoài. Nếu ống gió bị rò rỉ, bám bụi hoặc nhiễm bẩn từ bên trong, toàn bộ hệ thống lọc phía sau sẽ mất tác dụng.

Vì vậy, ống gió phòng sạch được chế tạo và thi công với yêu cầu cao hơn nhiều so với ống gió thông gió hay điều hòa thông thường.

Phòng sạch được dùng ở đâu?

• Nhà máy điện tử, bán dẫn, lắp ráp linh kiện chính xác
• Nhà máy dược phẩm, thiết bị y tế (theo yêu cầu GMP)
• Chế biến thực phẩm, đóng gói vô trùng
• Phòng mổ, phòng thí nghiệm, phòng sơn đặc biệt

Mỗi lĩnh vực có cấp độ sạch khác nhau, thường được phân loại theo tiêu chuẩn ISO 14644-1 (từ ISO 8 đến ISO 5 hoặc cao hơn). Cấp độ càng cao thì lưu lượng gió, số lần trao đổi không khí và yêu cầu về ống gió càng khắt khe.

Điểm khác biệt giữa ống gió phòng sạch và ống gió thông thường

1. Vật liệu

• Tôn mạ kẽm: phổ biến nhất vì chi phí hợp lý, phù hợp phòng sạch cấp thấp và trung bình. Cần chọn tôn có lớp mạ đồng đều, bề mặt nhẵn, không bong tróc.
• Inox 304 / 316: dùng cho phòng sạch yêu cầu cao, môi trường ẩm hoặc có hóa chất, khu vực cần vệ sinh bằng dung dịch khử khuẩn.
• Nhôm: nhẹ, ít bám bụi, dùng cho một số vị trí đặc thù.
• Hạn chế dùng ống mềm (flexible) vì bề mặt trong gợn sóng, dễ tích bụi và khó vệ sinh. Nếu bắt buộc dùng thì chỉ ở đoạn nối ngắn, chọn loại phù hợp.

2. Độ kín khí

Đây là tiêu chí quan trọng nhất. Ống gió phòng sạch phải hạn chế tối đa rò rỉ để giữ chênh áp giữa các phòng và tránh hút bụi từ bên ngoài vào.

• Tất cả mối nối, đường gấp mép, góc ống đều phải được làm kín bằng keo silicone hoặc mastic chuyên dụng.
• Mặt bích và gioăng phải ép đều, đủ bu lông.
• Hệ thống cần được thử rò rỉ (leakage test) trước khi bọc cách nhiệt và nghiệm thu.

3. Độ sạch bên trong ống

• Bề mặt trong ống nhẵn, hạn chế mối hàn, đinh tán hoặc gờ nhô ra.
• Ống được lau dầu mỡ, bụi kim loại ngay sau khi gia công.
• Hai đầu ống phải bịt kín bằng nilon hoặc nắp chụp khi vận chuyển và lưu kho để tránh bụi, côn trùng, nước xâm nhập.
• Khi lắp đặt, các đầu ống chưa nối tiếp tục được che chắn, không để hở qua đêm.

4. Cách nhiệt và bề mặt ngoài

• Bọc cách nhiệt bên ngoài ống để tránh đọng sương, đặc biệt trên đường gió lạnh. Không nên đặt lớp cách nhiệt bên trong ống ở khu vực yêu cầu sạch cao vì có thể phát sinh bụi sợi.
• Lớp bảo ôn ngoài cần được bọc bảo vệ gọn gàng, dễ lau chùi.

Các thiết bị đi kèm trong hệ thống ống gió phòng sạch

Cửa gió và hộp lọc HEPA

Gió cấp vào phòng sạch thường đi qua hộp lọc HEPA (HEPA box) gắn trên trần, kết hợp với cửa gió khuếch tán. Cửa gió hồi thường đặt thấp ở chân tường, có lưới lọc thô. Vật liệu cửa gió nên là nhôm hoặc inox, bề mặt sơn tĩnh điện nhẵn, dễ vệ sinh.

Van gió

• Van điều chỉnh lưu lượng (VCD): dùng để cân bằng gió cho từng nhánh, từng phòng, giúp đạt đúng lưu lượng và chênh áp thiết kế.
• Van chặn lửa, ngăn khói: lắp tại vị trí ống xuyên tường, sàn ngăn cháy theo quy định PCCC.
• Van một chiều: hạn chế gió chạy ngược giữa các khu vực.

Bộ lọc và quạt

Hệ thống thường có nhiều cấp lọc (lọc thô, lọc tinh, rồi HEPA ở cuối). Tổn thất áp suất qua các cấp lọc ảnh hưởng trực tiếp đến việc chọn quạt và kích thước ống, nên cần được tính toán ngay từ giai đoạn thiết kế.

Quy trình thi công ống gió phòng sạch

1. Khảo sát và nhận yêu cầu: cấp độ sạch, diện tích, lưu lượng gió, số lần trao đổi không khí.
2. Thiết kế, bóc tách khối lượng: tuyến ống, kích thước, vị trí cửa gió, van gió, hộp lọc.
3. Gia công tại xưởng: cắt, gấp, ghép mép, bắn keo kín, vệ sinh bên trong, bịt đầu ống.
4. Vận chuyển và lưu kho sạch: che chắn kỹ, tránh va đập làm móp méo.
5. Lắp đặt: treo ty ren, nối mặt bích, làm kín mối nối, giữ vệ sinh khu vực thi công.
6. Thử kín và vệ sinh lần cuối: kiểm tra rò rỉ, thổi sạch hệ thống trước khi lắp bộ lọc HEPA.
7. Cân chỉnh gió và nghiệm thu: chỉnh van, đo lưu lượng, đo chênh áp giữa các phòng, kiểm tra tiểu phân bụi.

Những sai lầm thường gặp

• Chọn ống gió thường để tiết kiệm, sau đó phòng không đạt cấp độ sạch.
• Bỏ qua bước làm kín mối nối hoặc không thử rò rỉ.
• Để ống nằm ngoài công trường không che chắn, bụi bẩn bám vào bên trong.
• Lắp bộ lọc HEPA khi hệ thống ống chưa được thổi sạch, khiến lọc nhanh tắc.
• Không có van điều chỉnh gió ở từng nhánh nên khó cân bằng lưu lượng, chênh áp.

Nên chọn đơn vị sản xuất ống gió phòng sạch như thế nào?

• Có xưởng sản xuất trực tiếp, kiểm soát được chất lượng từ khâu gia công.
• Có kinh nghiệm với các dự án nhà xưởng, phòng sạch, hiểu yêu cầu về độ kín và vệ sinh.
• Có quy trình kiểm tra trước khi xuất xưởng và hỗ trợ nghiệm thu.
• Báo giá rõ ràng, tách bạch vật tư, nhân công và các hạng mục phụ trợ.

Câu hỏi thường gặp

Ống gió phòng sạch dùng tôn mạ kẽm hay inox?

Tùy cấp độ sạch và môi trường. Phòng sạch cấp thấp, ít ẩm thường dùng tôn mạ kẽm. Nơi yêu cầu cao, ẩm hoặc cần khử khuẩn thường dùng inox.

Có cần thử rò rỉ ống gió phòng sạch không?

Có. Thử rò rỉ giúp đảm bảo hệ thống kín, giữ được chênh áp thiết kế và tiết kiệm điện năng cho quạt.

Ống gió phòng sạch có bọc cách nhiệt không?

Thường có, đặc biệt trên đường gió lạnh để chống đọng sương. Lớp cách nhiệt nên đặt bên ngoài ống.

Có thể dùng ống mềm trong phòng sạch không?

Nên hạn chế vì dễ tích bụi và khó vệ sinh. Nếu dùng thì chỉ ở đoạn nối ngắn.

Thời gian thi công mất bao lâu?

Phụ thuộc quy mô và độ phức tạp của hệ thống. Cần khảo sát thực tế để có tiến độ cụ thể.

Liên hệ tư vấn và báo giá

Kaiyo Việt Nam – xưởng sản xuất ống gió, van gió, cửa gió.

Địa chỉ: Lô K3-K4, CCN Minh Phương, Yên Lạc, Phú Thọ

Hotline: 0782.101.289

Gửi bản vẽ hoặc thông tin nhà xưởng để được khảo sát và báo giá hệ thống ống gió phòng sạch phù hợp.